DXY tăng liên tục. VNINDEX có rủi ro không?
- Thực tế, khi bóc tách các biến số vĩ mô, chúng ta sẽ thấy không có một "con số DXY tuyệt đối" nào đóng vai trò là công tắc kích hoạt tự động việc ngân hàng sử dụng công cụ tiền lên thị trường.
- Thay vào đó, tác động của DXY lên tỷ giá Việt Nam và quyết định can thiệp của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phụ thuộc vào
(1) Gia tốc tăng của DXY
(2) Bối cảnh thanh khoản trong nước
(3) Định hướng vĩ mô tại từng thời điểm.
=> Tuy nhiên, chung ta vẫn có thể nhìn lại dữ liệu quá khứ để rút ra một số ngưỡng mang tính chất "cảnh báo đỏ".
=> Dưới đây là cơ chế tác động và các bước đi điển hình của NHNN:
1. DXY bao nhiêu thì bắt đầu tác động mạnh lên tỷ giá Việt Nam?
Tỷ giá USD/VND thường bắt đầu chịu áp lực rõ rệt dựa trên các cột mốc tâm lý và kỹ thuật của DXY:
(1) Vùng 104 - 105 (Áp lực chớm nở): Khi DXY tiệm cận và vượt vùng này, thị trường bắt đầu có tâm lý nắm giữ USD. Khối ngoại trên thị trường chứng khoán thường có xu hướng bán ròng mạnh hơn để quản trị rủi ro tỷ giá. Chênh lệch lãi suất VND/USD trên liên ngân hàng nếu đang âm sẽ càng kích thích hoạt động vay VND để mua USD, gây áp lực lên tỷ giá ngay.
(2) Vùng 106 - 107 (Áp lực căng thẳng): Nhìn lại giai đoạn cuối 2022 hoặc đầu 2024, khi DXY giật mạnh lên ngưỡng này, tỷ giá chợ đen và liên ngân hàng tại Việt Nam thường tăng vọt. Đây là vùng mà tỷ giá chạm hoặc có nguy cơ bứt phá khỏi trần biên độ mà NHNN cho phép.
*Lưu ý quan trọng: Tốc độ tăng (gia tốc) nguy hiểm hơn con số tuyệt đối. Nếu DXY từ 100 giật lên 105 chỉ trong 2-3 tuần, hệ thống tài chính sẽ "sốc" hơn rất nhiều so với việc DXY bò từ từ lên 106 trong nửa năm.
2. Ngưỡng DXY nào gây áp lực thực sự?
- Tháng 9/2023 tỷ giá trên 105 đến 106, ngân hàng nhà nước can thiệp bằng cách bán tín phiếu, hút tiền trên thị trường về khiến chỉ số chứng khoán giảm hơn 300 điểm từ 1250 về 950.
- Trong tháng 4–5/2024, khi chỉ số DXY tăng lên mức 105–106, tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng tăng gần 5% so với đầu năm, buộc NHNN phải can thiệp bằng cách bán ngoại tệ
- Đầu năm 2025, khi DXY có thời điểm chạm mức 109 điểm trong bối cảnh hậu bầu cử Tổng thống Mỹ, NHNN đã thực hiện bán ngoại tệ kỳ hạn ngay đầu tháng 1/2025, kèm điều khoản cho phép các ngân hàng thương mại hủy ngang hợp đồng trước hạn vào ngày 23/1.
3. Khi nào Ngân hàng Nhà nước (NHNN) can thiệp chính sách?
Khi áp lực tỷ giá tăng, NHNN hiếm khi can thiệp thô bạo ngay lập tức mà sẽ sử dụng các công cụ theo từng cấp độ (từ nhẹ đến nặng):
(1) Cấp độ 1: Can thiệp qua kênh Tín phiếu (Hút thanh khoản)
*Điều kiện kích hoạt: Khi tỷ giá liên ngân hàng nhích tăng nhanh, chênh lệch lãi suất VND - USD trên thị trường liên ngân hàng ở mức âm sâu.
*Hành động: NHNN phát hành tín phiếu để hút bớt VND dư thừa, đẩy lãi suất qua đêm VND lên cao hơn hoặc tiệm cận lãi suất USD, từ đó làm giảm động cơ đầu cơ tỷ giá.
*Lịch sử áp dụng: T8/2023 và T4/2024
(2) Cấp độ 2: Điều chỉnh linh hoạt Tỷ giá trung tâm và Biên độ - Hiếm khi sử dụng
*Điều kiện kích hoạt: Khi cung cầu ngoại tệ thực sự mất cn đối, tỷ giá giao dịch tiến sát mức trần.
*Hành động: NHNN có thể nâng tỷ giá trung tâm liên tục, hoặc nới biên độ giao dịch (ví dụ từ +/- 3% lên +/- 5% như đã từng làm vào tháng 10/2022) để thị trường tự tìm điểm cân bằng mới mà không tiêu tốn Dự trữ ngoại hối.
*Lịch sử áp dụng: Giai đoạn T10/2022
(3) Cấp độ 3: Can thiệp bằng cách Bán Ngoại tệ
*Điều kiện kích hoạt: Tỷ giá liên ngân hàng chạm tỷ giá bán can thiệp của Sở Giao dịch NHNN, thanh khoản thị trường ngoại tệ khô cạn, và có dấu hiệu găm giữ làm bất ổn vĩ mô.
*Hành động: NHNN sẽ bán giao ngay (Spot) hoặc bán kỳ hạn (Forward) USD từ quỹ Dự trữ ngoại hối cho các ngân hàng thương mại để đáp ứng nhu cầu nhập khẩu và thanh toán thực tế, dập tắt kỳ vọng đầu cơ.
*Lịch sử áp dụng: Giai đoạn T4/2024
(4) Cấp độ 4 – Cấp độ mạnh nhất: Tăng lãi suất điều hành
=> NHNN sẽ kích hoạt tăng lãi suất điều hành khi áp lực từ lạm phát, tỷ giá, hoặc sự quá nhiệt của nền kinh tế vượt quá ngưỡng kiểm soát an toàn. Đây là công cụ quan trọng thuộc chính sách tiền tệ thu hẹp nhằm bảo vệ sự ổn định vĩ mô.
Cụ thể, NHNN sẽ tăng lãi suất điều hành khi:
1. Dự trữ ngoại hối tiệm cận mức an toàn tối thiểu
Bán ngoại tệ (USD) là cách nhanh nhất để hạ nhiệt tỷ giá, nhưng nguồn (Dự trữ ngoại hối) là hữu hạn. Lúc này, công cụ duy nhất còn lại để giữ giá VND là tăng chi phí vốn (lãi suất) để làm nản lòng dòng tiền đầu cơ găm giữ ngoại tệ.
2. Lạm phát nhập khẩu bùng phát đe dọa mục tiêu vĩ mô
- Tỷ giá tăng cao đồng nghĩa với việc hàng hóa nhập khẩu đắt lên tính bằng VND. Đối với một nền kinh tế có độ mở cực lớn và phụ thuộc nhiều vào nguyên vật liệu nhập khẩu như Việt Nam (xăng dầu, sắt thép, phân bón, thức ăn chăn nuôi), tỷ giá cao sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành lạm phát chi phí đẩy.
- Tăng lãi suất lúc này phục vụ mục tiêu kép: Vừa hút bớt lượng tiền VND lưu thông để giảm sức ép lên tỷ giá, vừa hạ nhiệt tổng cầu của nền kinh tế để kìm hãm lạm phát.
3. Nguy cơ dòng vốn tháo chạy
- Tiền luôn chảy về nơi có mức sinh lời rủi ro thấp nhất. Khi Fed neo lãi suất USD ở mức quá cao, trong khi lãi suất VND quá thấp, chênh lệch lãi suất sẽ mở rộng.
- Để ngăn chặn kịch bản khối ngoại ồ ạt bán tài sản (cổ phiếu, trái phiếu) rút USD khỏi Việt Nam khi tỷ giá liên tục tăng cao, NHNN buộc phải nâng mặt bằng lãi suất lên. Mục đích là tạo ra lợi suất đủ hấp dẫn để giữ chân dòng vốn ở lại.
*Lịch sử áp dụng:
- Trong năm 2022, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã hai lần thực hiện tăng mạnh lãi suất điều hành (vào tháng 9 và tháng 10) nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tỷ giá trước áp lực từ thị trường quốc tế
- Bối cảnh lúc đó hội tụ đủ các yếu tố nguy hiểm: DXY leo lên đỉnh 114, Fed tăng lãi suất dồn dập, và thanh khoản hệ thống trong nước căng thẳng tột độ do sự kiện SCB vỡ lở. NHNN đã phải bán ra khoảng hơn 20 tỷ USD (tương đương 20% dự trữ ngoại hối lúc bấy giờ) nhưng tỷ giá chợ đen vẫn chọc thủng mốc 25.000 VND/USD.
- Hết dư địa can thiệp bằng USD, NHNN đã phải tung đòn cuối: Tăng lãi suất điều hành 2 lần liên tiếp, mỗi lần 1% (100 bps) chỉ trong vòng một tháng.
=> Có thể thấy, tăng lãi suất điều hành là bước đi đánh đổi sự tăng trưởng của nền kinh tế và thị trường tài sản để bảo vệ sự sống còn của đồng nội tệ. Đó là lý do nó luôn là giải pháp cuối cùng được tính đến.
KẾT LUẬN: Để nhận biết rủi ro chính sách, thay vì chỉ nhìn vào một con số DXY cứng nhắc, NĐT nên quan sát sự kết hợp của: DXY vượt đỉnh ngắn hạn + Tỷ giá liên ngân hàng chạm trần biên độ + Động thái chào bán tín phiếu của NHNN.
=> Nhà đầu tư có thể cùng Nguyên quan sát và chờ đợi điểm mua tối ưu nhất trong nhóm dành cho cộng đồng hoàn toàn miễn phí này: https://zalo.me/g/uzzrtx713
=> Đồng hành chuyên sâu hơn tại Room khách hàng bằng cách chuyển ID về VPS: BAMO (Hồ Đăng Thảo Nguyên)
